Yazı Detayı
23 Şubat 2017 - Perşembe 14:55
 
Rejim değişiyor mu?
Av. Sezgin Korkmaz
sezginkorkmaz@van.av.tr
 
 

Son günlerin gündemden düşmeyen tartışmalarından biride meclisten geçen anayasa değişikliği teklifinin referandumdan da geçer not alması durumunda ülkemizde rejimin mi yoksa sistemin mi değişeceği tartışmasıdır.

 

Öncelikle rejim derken neyi anlıyoruz yahut sistem derken neyi kastediyoruz çok kısa bir şekilde bizde bu konuya değinmeye çalışacağız.

 

Rejim bir ülkenin yönetilme şekli yani ne şekilde yönetildiği ile ilgili bir kavramdır.

 

Bu kavram çok geniş olmakla birlikte geleneksel tanımlamalarda rejimler; devleti yöneten, devletin iktidarını işgal eden kişi sayısına göre belirlenmektedir.

 

Örnek  vermek gerekirse tek kişinin yönetimine monarşi, birkaç kişinin veya bir zümrenin yönetimi oligarşi, burjuvazinin yani seçkinlerin yönetimi aristokrasi olarak adlandırılmaktadır.

 

Tabi bunların dışında halk yönetimi (cumhuriyet), baskıcı yönetim (totaliter), dini karakterli yönetim (teokratik) vs. daha farklı yönetim biçimleri de mevcuttur. ancak bunlardan sadece halkın yönetimi anlamına gelen cumhuriyete değinmek gerekecektir. Zira ülkemizin mevcut yönetim biçimi olan cumhuriyetin referandumdan sonra değişeceği söz konusu tartışmaların odak noktasını oluşturmaktadır.

 

Cumhuriyet yukarıda açıklanan ve yönetimi kişi sayısına göre vücut bulan ve bu şekilde adlandırılan rejimlerin zıttı bunların karşıtı bir yönetim şekline sahiptir.

 

Cumhuriyet bir veya birkaç kişinin yönetimi olmayıp kümülatif olarak tüm toplumun yönetimidir. Zira monarşi veya anti demokratik diğer yönetim modellerinde devleti idame edenlere bu yetki söz gelimi ya saltanatsal şekilde babadan kalmıştır veya da bir soya mensup olmadan ileri gelmiştir.

 

Cumhuriyette bu durum farklıdır, yönetim yetkisi ne babadan geçmiş ne de bir soydan intikal etmiştir. Bu yönetim biçiminde halk kendisini yönetecek kişileri yine kendi vermiş olduğu oyları ile belirler.

 

Devlet yönetiminde temel organlar arasında yetki dağılımı birbirine yakındır ve çeşitli mekanizmalar tarafından  yönetim denetlenmektedir.Bu nedenle diğer rejimlere oranla daha tercih edilebilir niteliktedir. Bu kısa açıklamaların dışında söz konusu tartışmalarda rejim ve sistem iki ayrı öğe olarak değerlendirilmektedir.

 

Rejimin ne anlama geldiğini az çok izah etmeye çalıştık.

 

Sistem konusuna da salt bir tanımdan ziyade örnekler vererek kısaca değinmek gerekecektir.

 

Sistem yönetim biçimine bağlı olarak değişkenlik gösterebilen, devletin temel organları arasındaki yetkisel dağılıma göre isimlendirilen bir faktördür. Söz gelimi cumhuriyet rejimiyle yönetilen bir ülkede halkın yönetime katılabilmesi için demokratik bir sistemin uygulanması gerekir.

 

Cumhuriyet halkın yönetimi ise yasama organı üyesi olan parlamenterlerin de halk tarafından seçilmesi gerekir.Zira halk bu şekilde yönetime katılmış olacaktır. Bu durumda cumhuriyet rejiminin sistemi parlamenter sistem olarak adlandırılabilecektir. Bir başka örnek verecek olursak mutlak monarşi ile yönetilen bir ülkede yasama,yürütme ve yargı yetkisini hükümdar elinde tutuyorsa bu durumda tüm yetkiler tek kişide toplanmış olacağı için sistem tek adam sistemi olarak ifade edilebilecektir.

 

Demokratik parlamentarizmin bu şekilde yönetilen bir ülkede uygulanacak olması hükümdarın yetkilerine kelepçe vurulması ve rejimde değişiklik yapılması anlamına gelecektir. Görüldüğü üzere rejim ve sistem kavramı iç içe geçmiş durumdadır. Bu nedenle ülkemizde rejimin mi yoksa sistemin mi değişeceği hususundan ziyade referandumdan sonra rejimde değişiklik olacak mı bu konunun tartışılması gerekmektedir.

 

Toparlayacak olursak ülkemizin 1923'ten beri uyguladığı ve anayasal koruma sağladığı cumhuriyet yönetimi iddia edildiği gibi herhangi bir değişiklik geçirmeyecektir. Zira yasama,yürütme ve yargı da yine kuvvetler ayrılığı mevcut olacaktır.

 

Rejim değişikliğinden söz edilebilmesi için yasama,yürütme ve yargı yetkilerinden birkaçının veya tamamının tek kişide toplanmış olması gerekirdi. Ancak yapılacak olan anayasa değişikliğinde bu yönde bir madde ve değişiklik yoktur. Değişiklik sadece yürütme organına ilişkin olup bu organ iki başlılıktan tek başlılığa yönelik bir değişim yaşayacaktır.

 

Söz konusu değişim ile yürütmedeki aksaklıklar azalacak, yönetimde sürat ve istikrar sağlanacaktır. Görüleceği üzere asıl değişiklik yürütme organında yapılacak ve devletin temel organları arasındaki yetkisel dengeye yönelik herhangi bir müdahale olmayacaktır.Bu nedenle rejimden ziyade sistemin onarılıp restore edileceği hususunu ifade etmek isteriz...

 
Etiketler: Rejim, değişiyor, mu?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
Haber Yazılımı